TFV nedir?

Toplam Faktör Verimliliği Nedir?

Büyüme içindeki istihdam ve sermaye artışları haricindeki nedenlerin birleşik etkisine, Toplam Faktör Verimliliği (TFV) denir.

Bilimsel araştırmalar ve saha çalışmaları, ekonomik büyümenin istihdam artışı ve sermaye yatırımları haricindeki nedenlerin etkisiyle de sağlandığını gösteriyor. İnsan kaynağı, organizasyonel sermaye ve bilgi varlıkları gibi maddi olmayan sermaye kalemlerinin sağladığı katma değeri artıran yenilikler, sosyal sermayenin neticesi kurulmuş firmalar arası ilişkiler, edinilmiş endüstriyel beceriler ve artırılan çalışan motivasyonu bu nedenlerin bir bölümünü oluşturuyor. İş ve yatırım ortamını, iş modellerinin etkililiğini ve yurtiçi talebin şekillenmesini belirleyen kurumlar, piyasalar ve düzenlemeler de diğer nedenleri meydana getiriyor.

Türkiye’de Toplam Faktör Verimliliği Ne Durumda?

Toplam Faktör Verimliliği sağlıklı ve sürdürülebilir büyümenin tesisinde önemli rol oynarken iktisadi büyümenin, işgücü ve sermaye artışıyla açıklanamayan kısmının kaynağını oluşturuyor. Ancak Türkiye’de Toplam Faktör Verimliliği’nin büyüme katkısı sınırlıdır ve ülke, potansiyeline uygun bir gelişme kaydedilememiş durumda bulunuyor.

10. Kalkınma Planı’nda ve Türkiye Sanayi Strateji Belgesi’nde, Toplam Faktör Verimliliği’nin üzerinde önemle duruluyor. Verimlilik artışı; ekonomide üretim kapasitesinin artırılması, rekabet gücünün geliştirilmesi ve büyümenin hızlandırılması açısından kritik önem taşıyor. 1981-2012 döneminde yüzde 4,3 olarak gerçekleşen ortalama büyümenin yalnızca 0,2 puanı Toplam Faktör Verimliliği artışından kaynaklanıyor. Bu nedenle, 10. Kalkınma Planı döneminde (2014-2018) verimlilik odaklı bir yaklaşımla, rekabet gücü artırılarak cari açık sorunu yaşanmadan yüksek ve istikrarlı büyümeye ulaşılması hedefl eniyor. Bu kapsamda, 10. Kalkınma Planı’nın öncelikli dönüşüm programlarından biri olan Üretimde Verimliliğin Artırılması Programı’nda, verimlilik algısının geliştirilmesi, üretim süreçlerinin iyileştirilmesi, katma değerin artırılması ve hedefe katkı sağlanması amacı dile getiriliyor.

Ayrıca Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi’nde (2015-2108), verimlilik alanında ulusal ve bölgesel politika geliştirme kapasitesinin artırılmasına ve sanayinin verimlilik temelli dönüşümüne özellikle vurgu yapılıyor. Bu dönüşümün hızla ve etkili biçimde temin edilmesi için Toplam Faktör Verimliliği’nin imalat sanayinde nasıl oluştuğunun anlaşılması ve bu artışın önündeki engellerin giderilmesine yönelik kamu politika çerçevesinin belirlenmesi öncelikli görülüyor.

Büyük ölçekli imalat sanayi firmaları ile orta ve küçük ölçekli firmalar arasında gözlenen verimlilik farkının, başka ülkelerle karşılaştırıldığında, Türkiye için dikkat çekici derecede büyük olduğu göze çarpıyor. AB’de büyük ölçekli imalatçı firmalar, küçük ve orta ölçekli imalatçı firmalara göre 1,8 kat daha verimli iken, Türkiye’de bu oran 5,1’e ulaşıyor.