Sư Thích Minh Tuệ chia sẻ về những trải nghiệm và bài học rút ra từ hành trình tu tập đầy biến động, đặc biệt là giai đoạn đối diện với thị phi và sự quấy rối từ các YouTuber tại Bồ Đề Đạo Tràng, Ấn Độ.
Khi được hỏi về việc lựa chọn người đồng hành, Sư Minh Tuệ khẳng định ông không chọn ai cả. Mỗi người đến hay đi trên hành trình đều là duyên và là bài học quý giá. Ông không đặt nặng việc ai đúng ai sai, chỉ nhìn vào lòng chân thành khi còn đồng hành. Sự chia tay cũng được đón nhận bằng tâm biết ơn, không tiếc nuối hay đánh giá. Cái hợp lớn nhất chính là cùng hướng về tâm tu, sống nhẹ nhàng, buông bỏ đúng sai.
Tại Bồ Đề Đạo Tràng, nơi linh thiêng với người con Phật, lại xuất hiện những cảnh tượng ồn ào, tranh cãi do sự xuất hiện của các YouTuber. Sư Minh Tuệ không kỳ vọng sự yên ắng tuyệt đối ở đây. Ông coi những tiếng ồn, máy quay sát mặt hay lời nói khó nghe là bài học để thấy rõ tâm mình còn động chỗ nào. Tu tập không chỉ là tìm nơi thanh vắng mà còn là rèn tâm giữa nơi đông người, không khởi tâm sân si, hơn thua. Những rối ren bên ngoài là cơ hội để nhìn lại chính mình, thấy tâm còn yếu kém.
Về những tin đồn về âm mưu hay sự cản trở từ những người từng đồng hành, Sư Minh Tuệ cho biết ông không có thói quen nghi ngờ người khác. Việc suy nghĩ về âm mưu chỉ khiến tâm bất an, lo lắng. Ông chỉ nhìn lại xem mình có đang sống đúng hay không. Người khác muốn nói gì, quay gì là quyền của họ, còn mình giữ cho lòng không hổ thẹn. Nếu tâm khởi lên sự chống lại hay sợ hãi là đã “dính” vào phiền não. Ông tin rằng đời vận hành theo nghiệp của nó, và việc của mình là bước tiếp trên hành trình mà không mang theo tâm nghi ngờ hay án trách.
Trước những hoài nghi và thị phi lan rộng, Sư Minh Tuệ không chủ trương “lan tỏa thông điệp” hay bảo vệ hình ảnh. Ông chỉ sống đúng với tâm mình. Cách ông đi chân đất, ăn một bữa không phải để gây chú ý, mà vì thấy phù hợp với tâm tu. Nếu người ta nhìn vào và thấy một người vẫn đi bộ trong yên lặng, không phản ứng, thì đó chính là thông điệp. Ông không chọn cách đối đầu hay chứng minh, chỉ giữ tâm ngay thẳng và đôi chân vững vàng. Ông không làm gì để biến thử thách thành cơ hội, chỉ tiếp tục đi và sống đơn giản.
Những người từng đồng hành rồi rời đi, thậm chí quay lại gây khó khăn, Sư Minh Tuệ cũng không xem là kẻ cản đường. Tất cả đều là duyên. Ông không truy tìm nguyên nhân hay trách móc người cũ. Nếu tâm khởi nghi kỵ, mình sẽ tự làm khổ mình trước. Đối diện với khó khăn, ông không phản ứng, chỉ im lặng lắng nghe và tiếp tục đi. Ông đối mặt bằng lòng chân thật và đôi chân vẫn bước. Dù bị cố tình cản trở, ông không dừng lại, không xô đẩy, chỉ nhẹ nhàng bước tiếp.
Sự dao động trong tâm khi đối diện với ồn ào và công kích là điều khó tránh khỏi. Sư Minh Tuệ thừa nhận tâm ông cũng từng dao động, thấy bực, buồn. Nhưng ông nhớ lời Phật dạy: “hãy nhìn thẳng vào tâm mình, đừng đổ ra ngoài”. Bất an không phải vì cảnh, mà vì tâm chưa tỉnh. Ông nương vào chánh niệm (quán niệm hơi thở) và buông xả (buông mong cầu yên tĩnh, buông sự bám víu vào danh). Mỗi tiếng ồn được coi là tiếng chuông nhắc nhở quay về tâm mình.
Dù có những ngày mệt mỏi cả thân lẫn tâm trước những rắc rối lặp lại, Sư Minh Tuệ vẫn tiếp tục bước đi. Điều giữ ông lại không phải sự ủng hộ mà là tâm muốn sống đúng, sống đơn giản, không làm phiền ai, không tạo thêm nghiệp. Mỗi bước đi là lời nhắc nhở buông thêm một chút, nhẹ thêm một chút.
Một khoảnh khắc giác ngộ sâu sắc tại Bồ Đề Đạo Tràng xảy ra khi ông ngồi thiền giữa cảnh ồn ào do YouTuber gây ra. Lúc đầu thấy khó chịu, nhưng khi nhìn vào tâm mình, ông thấy cái mong muốn được yên, được tôn trọng đang nổi lên. Buông bỏ mong cầu đó, tâm nhẹ đi. Ông nhận ra hành trình này không phải để chứng minh cho ai, mà để thấy rõ mình hơn, buông sâu hơn, giữ vững trí nguyện ban đầu.
Về việc bản sắc văn hóa bị lạm dụng bởi một số người gây rối, Sư Minh Tuệ không phán xét ai đúng sai. Ông cho rằng nếu thật sự thương đất nước, điều đầu tiên là giữ tâm cho lặng. Danh dự thật nằm trong cách mình sống, không phải lá cờ. Ông chỉ mong những người nhân danh Việt Nam hãy giữ sự tử tế với đồng bào, đừng đem hận thù lên đất Phật.
Lời khuyên từ Đức Đạt Lai Lạt Ma – “hãy lấy lòng từ bi làm câu trả lời” – là món quà lớn giúp Sư Minh Tuệ đối diện với thị phi. Từ bi không chỉ dành cho người khen, mà cả người chỉ trích. Nhìn người bằng lòng từ, sẽ thấy họ cũng đang lạc lối và cần được hiểu. Câu nói đó không làm khó khăn biến mất, nhưng giúp ông không thấy nó đáng sợ, mà là cơ hội thực hành lòng từ.
Đối với mạng xã hội, Sư Minh Tuệ không có ý định dùng nó để thanh minh hay “dành lại câu chuyện”. Ông tin sự thật không cần phải dành lại. Bước vào vòng tranh cãi trên mạng rất dễ bị cuốn đi, đánh mất tâm tu. Ông không sợ người ta hiểu sai, chỉ sợ mình vì cái sai đó mà động tâm. Ông không chống lại cũng không chạy theo mạng xã hội, chỉ giữ tâm ngay thẳng.
Bồ Đề Đạo Tràng với Sư Minh Tuệ là một phòng thi của đời tu, bài học giữa tiếng ồn và thị phi. Vượt qua bằng cách nhìn vào tâm mình, thấy rõ mong cầu, và buông xả. Không cần ai chấm điểm, chỉ cần vượt qua mà không tổn thương ai, không đánh mất lòng từ.
Về những đồn đoán về mâu thuẫn sâu xa trong Phật giáo Việt Nam hay đơn tố cáo, Sư Minh Tuệ không nghĩ hành trình của mình là nguyên nhân. Ông chỉ là người đi bộ, không phe phái, không tổ chức. Nếu sự hiện diện của ông khiến ai khó chịu, ông chấp nhận. Ông không biện minh. Cách ông “dập tắt” những ồn ào là giữ tâm mình không nổi sóng. Không thêm dầu vào lửa, lửa sẽ tự tắt. Ông không rút lui vì sợ, mà sẽ đi tiếp nếu giữ được tâm khiêm cung, không đối đầu. Cách ông trả lời là qua cách sống đơn giản, không tham chiến trong tranh giành đúng sai.
Nhớ cha mẹ, nhớ quê nhà là điều có thật, nhưng Sư Minh Tuệ sẽ chưa quay về khi hành trình tu chưa xong, vì sợ tâm chưa đủ vững sẽ bị tình cảm kéo theo. Việc ở lại Bồ Đề Đạo Tràng hay rời đi không dựa vào áp lực hay sợ hãi, mà theo cái thấy rõ ràng trong tâm, nơi nào còn nuôi dưỡng tâm tu thì ở. Ánh sáng thật không ai làm lu mờ được. Ông không cần bảo vệ ánh sáng, chỉ giữ tâm đi từng bước vững vàng, ăn đơn giản, nói ngay thật. Mọi quyết định đi đâu về đâu đều để Pháp dẫn dắt.
Nếu chỉ được nói một câu duy nhất giữa Bồ Đề Đạo Tràng, trước cả thế giới, Sư Minh Tuệ sẽ nói: “Xin ai nấy hãy quay về nhìn lại tâm mình.” Ông chọn câu này vì tin rằng mọi khổ đau, xung đột, thị phi đều bắt nguồn từ việc bỏ quên tâm mình, chỉ nhìn ra ngoài xét người khác. Chỉ khi thấy rõ tâm mình thì mới hết khổ, và hết khổ thì tự nhiên hết muốn làm khổ người khác. Đó là lời nhắc nhở đơn giản cho tất cả trong lúc thế gian đang nổi sóng.
